Azad olunmuş Ağdamda uşaqların idman arzusu

Azad olunmuş ərazilərdə Böyük Qayıdış prosesi yalnız insanların doğma torpaqlarına köçürülməsi ilə tamamlanmır. Qayıdan ailələrin sosial, mədəni, təhsil və ictimai ehtiyaclarının qarşılanması da bu prosesin mühüm hissəsidir. Xüsusilə uşaqların və yeniyetmələrin yeni yaşayış mühitinə uyğunlaşması, onların asudə vaxtının səmərəli təşkili və sağlam həyat tərzinə cəlb edilməsi xüsusi diqqət tələb edir.

Ağdamda uşaqların əsas istəklərindən birinin müxtəlif idman dərnəklərinin yaradılması olması bu baxımdan təsadüfi deyil. Uşaqlar üçün idman yalnız fiziki fəaliyyət vasitəsi deyil. İdman dostluq, komanda ruhu, intizam, məsuliyyət və özünəinam formalaşdıran mühüm sosial institutdur. Yeni qurulan yaşayış məntəqələrində isə bu amillərin əhəmiyyəti daha da artır.

Bu istiqamətdə dövlət qurumları ilə yanaşı, vətəndaş cəmiyyətinin də üzərinə mühüm vəzifələr düşür. Qeyri-hökumət təşkilatları, yerli icmalar, könüllülər, idman federasiyaları və biznes strukturları bir araya gələrək Ağdamda uşaqlar üçün davamlı idman mühitinin formalaşmasına töhfə verə bilərlər.

İdman sadəcə məşq deyil

Yeni yaşayış məntəqəsinə köçən uşaq üçün məktəb, dost çevrəsi və asudə vaxtın təşkili xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Uşağın gününün müəyyən hissəsini idman zalında, futbol meydançasında, şahmat dərnəyində və ya digər məşğələdə keçirməsi onun sosiallaşmasına ciddi təsir göstərə bilər.

İdman uşaqların bir-biri ilə ünsiyyət qurmasına şərait yaradır. Fərqli ailələrdən gələn uşaqlar məşq prosesində komanda yoldaşına çevrilir, bir-birinə dəstək göstərməyi və ümumi məqsəd uğrunda çalışmağı öyrənirlər.

Bu baxımdan Ağdamda idman dərnəklərinin yaradılması həm də icma quruculuğunun bir hissəsi kimi qiymətləndirilə bilər.

Vətəndaş cəmiyyətinin ilk addımı – ehtiyacı öyrənmək

QHT-lərin bu sahədə ata biləcəyi ilk addım uşaqların və valideynlərin real tələbatlarını müəyyənləşdirməkdir. Hansı idman növlərinə marağın daha çox olduğu, uşaqların hansı yaş qruplarına bölündüyü, mövcud imkanların nədən ibarət olduğu və hansı infrastrukturun çatışmadığı araşdırılmalıdır.

Bunun üçün QHT-lər məktəblərdə, yaşayış məhəllələrində və icma mərkəzlərində sorğular keçirə bilərlər. Uşaqların öz fikirlərinin öyrənilməsi xüsusilə vacibdir. Çünki idman dərnəyi böyüklərin qərarı ilə deyil, uşaqların marağı nəzərə alınmaqla qurulduqda onun davamlılığı daha yüksək olur.

Məsələn, uşaqlar arasında futbol, basketbol, voleybol, şahmat, güləş, cüdo, üzgüçülük və atletikaya marağın səviyyəsi müəyyən edilə bilər. Bu məlumatlar əsasında mərhələli fəaliyyət planı hazırlanmalıdır.

“Bir dərnək – bir icma” modeli

QHT-lər Ağdamda kiçik miqyaslı, lakin davamlı idman layihələrinə üstünlük verə bilərlər. Bunun üçün “Bir dərnək – bir icma” modeli maraqlı yanaşma ola bilər.

Layihə çərçivəsində müəyyən yaşayış məntəqəsində bir idman növü üzrə dərnək yaradılır, məşqçi cəlb olunur, uşaqlar qruplara bölünür və məşqlər müəyyən qrafik əsasında keçirilir. Bir neçə aydan sonra həmin qrup daxilində formalaşan uşaqlar digər icmalardan olan komandalarla yarışlara cəlb edilir.

Belə model idmanın yalnız fərdi məşğələ kimi deyil, icmalar arasında əlaqə vasitəsi kimi inkişafına imkan yaradır.

QHT-lər üçün tərəfdaşlıq imkanları

Vətəndaş cəmiyyəti təşkilatlarının ən böyük üstünlüklərindən biri müxtəlif tərəfdaşları eyni layihə ətrafında birləşdirmək imkanlarıdır.

Ağdamda idman layihəsinin həyata keçirilməsi üçün QHT yerli icma, məktəb, aidiyyəti dövlət qurumu, idman federasiyası və özəl sektorla əməkdaşlıq edə bilər. Biznes qurumları idman geyimləri, toplar, inventar və digər avadanlıqların alınmasını maliyyələşdirə bilər. İdman federasiyaları isə məşqçi və metodiki dəstək göstərə bilər.

Beləliklə, bütün yükün bir təşkilatın üzərinə düşməsinin qarşısı alınar və daha davamlı model yaranar.

“Ağdamın gələcək çempionları”

Ağdamda uşaqlar üçün idman layihəsinin yalnız kütləvi iştirak məqsədi daşıması da kifayət deyil. Layihə daxilində istedadlı uşaqların müəyyənləşdirilməsi və onların peşəkar idmana istiqamətləndirilməsi üçün ayrıca mexanizm yaradıla bilər.

QHT-lər “Ağdamın gələcək çempionları” kimi layihə həyata keçirərək müxtəlif yaş qruplarında seçimlər təşkil edə bilərlər. Seçilən uşaqlar üçün əlavə məşqlər, yarışlarda iştirak, peşəkar məşqçilərlə görüşlər və idman federasiyalarına yönləndirmə imkanları yaradıla bilər.

Bu yanaşma uşaqlarda motivasiyanı artırar. Onlar üçün idman yalnız boş vaxtın keçirilməsi deyil, gələcək karyera imkanına da çevrilə bilər.

Qızların idmana cəlb edilməsi

İdman layihələrində qızların iştirakı da xüsusi diqqətdə saxlanmalıdır. Bəzən ailə və sosial mühit müəyyən idman növlərinə qızların cəlb olunmasını məhdudlaşdıra bilər. Buna görə də QHT-lər valideynlərlə maarifləndirici görüşlər keçirərək idmanın qız uşaqlarının sağlamlığı, özünəinamı və sosial inkişafındakı rolunu izah edə bilərlər.

Qızlar üçün voleybol, gimnastika, şahmat, üzgüçülük, atletika və digər idman növləri üzrə ayrıca qrupların yaradılması iştirak imkanlarını genişləndirə bilər.

Əsas məqsəd hər bir uşağın öz marağına uyğun idman növü seçə bilməsi üçün bərabər imkan yaratmaqdır.

İdman və sağlam həyat tərzi

İdman dərnəkləri yalnız məşqlərlə məhdudlaşmamalıdır. QHT-lər idman layihələrini sağlam həyat tərzi ilə bağlı maarifləndirmə proqramları ilə birləşdirə bilərlər.

Uşaqlar üçün düzgün qidalanma, fiziki aktivlik, zərərli vərdişlərdən uzaq durmaq, rəqəmsal cihazlardan istifadənin balanslaşdırılması və gündəlik fiziki hərəkətin əhəmiyyəti barədə maarifləndirici tədbirlər təşkil edilə bilər.

Bu tədbirlərə həkimlər, idman mütəxəssisləri, psixoloqlar və müəllimlər də cəlb oluna bilər.

Valideynlər də prosesin iştirakçısı olmalıdır

Uşaqların idmana davamlı cəlb olunmasında valideynlərin dəstəyi həlledici amillərdəndir. Buna görə QHT-lərin layihələri yalnız uşaqlara deyil, valideynlərə də yönəlməlidir.

Valideynlərlə görüşlərdə uşaqların idmana cəlb edilməsinin faydaları, məşq rejimi və yarışlarda iştirak imkanları haqqında məlumat verilə bilər. Eyni zamanda valideynlərin təklifləri də dinlənilməlidir.

Hətta gələcəkdə “Valideyn–uşaq idman günü” kimi tədbirlər təşkil etmək mümkündür. Bu cür tədbirlər həm ailə münasibətlərini gücləndirər, həm də idmanı icma həyatının bir hissəsinə çevirər.

Könüllülərin rolu

Ağdamda idman layihələrinin həyata keçirilməsində gənc könüllülərdən də geniş istifadə etmək olar. Könüllülər yarışların təşkili, uşaqların qeydiyyatı, informasiya işləri və müxtəlif tədbirlərin keçirilməsində iştirak edə bilərlər.

Bu, eyni zamanda, Ağdamda yaşayan gənclərin öz icmalarının inkişafında fəal iştirakına şərait yaradar. Beləliklə, idman layihəsi həm uşaqları, həm də gəncləri əhatə edən sosial platformaya çevrilə bilər.

Yarışlar və Ağdam idman ənənəsi

İdman dərnəklərinin davamlı olması üçün yarışların keçirilməsi vacibdir. QHT-lər məhəllələrarası, məktəblərarası və kəndlərarası turnirlər təşkil edə bilərlər.

Məsələn, Ağdam şəhəri, Kəngərli, Xıdırlı və Sarıcalı kimi yaşayış məntəqələrindən olan uşaqların iştirakı ilə müxtəlif idman yarışlarının keçirilməsi həm uşaqların motivasiyasını artırar, həm də yeni formalaşan icmalar arasında əlaqələri gücləndirər.

Gələcəkdə bu yarışların ənənəvi xarakter alması və “Ağdam İdman Günləri” kimi illik tədbirə çevrilməsi də mümkündür.

İdman meydançası sosial mərkəzə çevrilə bilər

Əslində, idman infrastrukturu yalnız məşq yeri deyil. Düzgün təşkil olunduqda idman meydançası icmanın sosial mərkəzlərindən birinə çevrilə bilər.

Uşaqlar burada idman edir, gənclər könüllü kimi fəaliyyət göstərir, valideynlər bir-biri ilə ünsiyyət qurur. Bu baxımdan bir idman meydançasının yaradılması sosial baxımdan daha geniş nəticələr doğura bilər.

QHT-lər mövcud idman obyektlərinin səmərəli istifadəsi ilə bağlı da layihələr həyata keçirə bilərlər. Məktəblərin idman zallarının dərsdənkənar vaxtlarda uşaqlar üçün açıq olması, müəyyən meydançaların icma istifadəsinə verilməsi kimi modellər nəzərdən keçirilə bilər.

Davamlılıq əsas şərtdir

Vətəndaş cəmiyyətinin Ağdamda idman sahəsində həyata keçirəcəyi layihələrin əsas problemi onların bir dəfəlik tədbirə çevrilməməsidir. Bir yarış keçirmək və idman inventarı paylamaq vacib təşəbbüs olsa da, davamlı nəticə üçün sistemli fəaliyyət lazımdır.

Buna görə layihələrin əvvəlcədən uzunmüddətli maliyyə və idarəetmə modeli hazırlanmalıdır. QHT-lər donorların, biznesin və yerli tərəfdaşların dəstəyini birləşdirərək dərnəklərin fəaliyyətinin bir neçə il davam etməsinə çalışmalıdır.

Ağdamda uşaqların idman dərnəklərinin yaradılması ilə bağlı arzusu əslində daha böyük bir ehtiyacı ifadə edir. Uşaqlar yeni qurulan şəhərdə və kəndlərdə yalnız ev, məktəb və yol deyil, sosial həyat, dostluq və özlərini ifadə edə biləcəkləri məkanlar da istəyirlər.

İdman bu ehtiyacların qarşılanması üçün ən təsirli vasitələrdən biridir. O, uşaqları bir araya gətirir, sağlam həyat tərzi formalaşdırır, komanda ruhunu inkişaf etdirir və gələcək istedadların üzə çıxmasına imkan yaradır.

Vətəndaş cəmiyyəti isə bu prosesdə körpü rolunu oynaya bilər. QHT-lər uşaqların ehtiyaclarını öyrənə, tərəfdaşları bir araya gətirə, məşqçilər və avadanlıqla bağlı dəstək təşkil edə, yarışlar keçirə və ən əsası, davamlı idman mədəniyyətinin formalaşmasına töhfə verə bilərlər.

Ağdamın yenidən qurulması yalnız binaların ucaldılması ilə ölçülməməlidir. Şəhərin gələcəyi onun uşaqlarının arzuları, bacarıqları və həyata münasibəti ilə də müəyyənləşəcək. Bu gün Ağdamda yaradılan hər bir idman dərnəyi sabah sağlam, fəal və özünəinamlı bir nəslin formalaşmasına qoyulan sərmayədir.

Bu baxımdan uşaqların “idman dərnəyi istəyirik” çağırışı sadə bir istəkdən daha artıqdır. Bu, yeni Ağdamın sosial həyatının necə qurulmalı olduğuna dair uşaqların öz dilində verdiyi mühüm mesajdır. Vətəndaş cəmiyyəti həmin mesajı eşitməli və onu real layihələrə çevirmək üçün təşəbbüs göstərməlidir.

• Məqalə Azərbaycan Respublikasının Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyinin maliyyə yardımı ilə həyata keçirilən və Müstəqil Jurnalistlərə Texniki və Hüquqi Yardım İctimai Birliyi tərəfindən icra olunan “Qarabağın yenidən qurulmasında Vətəndaş cəmiyyətinin rolu” adlı layihəsi çərçivəsində hazırlanıb. Məqalənin məzmununda əks olunan fikir və mülahizələr müəllifə aiddir və Azərbaycan Respublikasının Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyinin rəsmi mövqeyini əks etdirməyə bilər.